Dojrzałość zespołu –  kilka uwag na marginesie o dobrej współpracy

Dojrzałość zespołu – kilka uwag na marginesie o dobrej współpracy

with Brak komentarzy
  • Czy można tworzyć dojrzały zespół?
  • Co to oznacza pracować w dojrzałym zespole?
  • Czy można być projektowym podlotkiem wśród dojrzałych wyjadacz?

Teoretycznie oczywiście wszystko się może zdarzyć, dlatego warto poznać cztery główne poziomy dojrzałości każdego zespołu i zwrócić uwagę, szczególnie jeśli się jest ich liderem, jak można efektywnie wspierać pracę zespołową

Ocena poziomu dojrzałości rozgrywana jest pomiędzy dwoma kryteriami: poziomem kompetencji i umiejętności poszczególnych członków zespołu oraz jakością relacji pomiędzy nimi.

Poziom I

Jest to początkowa faza współpracy, w trakcie której spotykają się  ludzie z różnymi oczekiwaniami, potrzebami i doświadczeniami. Zarówno dojrzałość funkcjonalna (w zakresie kompetencji) jak i  dojrzałość psychologiczna (w zakresie utrzymywania relacji z ludźmi) są niewielkie. Uczestnicy z reguły nie znają się między sobą. Dlatego też najbardziej istotną kwestią na tym etapie jest bardzo precyzyjne dookreślanie struktur, ról, wzajemnych zależności oraz norm obwiązujących w grupie. Grupa wymaga zarówno jasnego określenia celów swojej działalności, jak i klarownego podawania zadań. Na tym etapie ujawnia się duże zapotrzebowanie na informacje zwrotne na temat sposobu wykonywania zadań przez każdego z uczestników. Ponieważ dojrzałość w zakresie kompetencji jest jeszcze niewielka, każdy z uczestników potrzebuje przede wszystkim informacji na temat swojego funkcjonowania – co robi dobrze, co źle i co może robić, by lepiej wykonywać swoje zadania. Ważne by informacje były jak najbardziej szczegółowe, a zespół na każdym etapie zadania dokładnie kontrolowany.

Rola Lidera: nadzór nad realizacją zadań i kontrolowanie, dostarczanie informacji zwrotnych każdemu członkowi zespołu

 

Poziom II

Na tym poziomie dojrzałość funkcjonalna członków grupy jest znacznie większa, niż na poprzednim etapie. Większość członków grupy posiada już spore doświadczenie w zakresie wykonywanej przez siebie pracy. W związku z tym nie wymagają już tak dokładnego instruowania w zakresie konkretnych zadań, potrafią też sami ocenić jakość wykonanej przez siebie pracy. Nie wymagają też aż tak dużej kontroli – można zatem ograniczyć się do konsultacji na temat sposobu wykonania poszczególnych zadań i powierzyć im odpowiedzialność za ich wykonanie. Nadal istotna jest bieżąca informacja zwrotna, otrzymywana również od poszczególnych członków grupy.

Na tym poziomie należy stawiać przed grupą zadania skonstruowane tak, aby w toku ich wykonywania uczestnicy byli nawzajem od siebie zależni i musieli się ze sobą intensywnie komunikować. Dzięki temu rozwija się proces wzajemnej współpracy, a tym samym rozwija się zarówno cały zespól, jak i indywidualnie poszczególni jego członkowie.

Rola Lidera: inicjowanie jak największej ilości bezpośrednich kontaktów między członkami grupy, skonstruowanie zadań wymuszających wielość interakcji.

 

Poziom III

Na tym etapie  grupa osiągnęła już dojrzałość funkcjonalną, dojrzewa teraz głównie w obszarze kontaktów międzyludzkich.  Większość członków grupy stanowią samodzielni specjaliści. W związku z tym nie wymagają już oni instruktażu i w zasadzie mogą wykonywać większość zadań sami. Następuje zatem kolejne przesunięcie w zakresie odpowiedzialności za wykonywane zadania – członkowie grupy sami odpowiadają za swoją pracę. Grupa gwałtownie dojrzewa również w obszarze kontaktów interpersonalnych. Oznacza to gwałtowny wzrost ilości konfliktów między członkami grupy (przy czym konflikty te nie dotyczą wizji, celów czy norm, dotyczą kontaktów międzyludzkich). W grupie ujawnia się tendencja do ujawniania i podejmowania konfliktów, pojawia się też zapotrzebowanie na skuteczne sposoby ich rozwiązywania.

Rola Lidera: koncentracja na sprawach interpersonalnych i pomoc w wypracowaniu sposobów rozwiązywania konfliktów. Na tym etapie jest on dla większości członków grupy partnerem, posiadającym jedynie nieco więcej władzy niż pozostali jej uczestnicy.

Poziom IV

Na tym etapie zespół działa już jak dobrze naoliwiona maszyna, gdzie każdy wiec co ma robić, zgodnie ze swoimi kompetencjami i umiejętnościami. Dojrzały zespół ma:

  • jasno sprecyzowane cele i zadania, zarówno dla jednostek jak i całej grupy lub instytucji (znane, rozumiane i podzielane przez cały zespół),
  • sprawny przepływ informacji pomiędzy liderem i grupą (zadawanie pytań, słuchanie, wspólne wyciąganie wniosków) – komunikowanie się,
  • sprawny przepływ informacji pomiędzy współpracownikami – członkami grupy,
  • możliwość brania i dawania wsparcia o charakterze społeczno-emocjonalnym,
  • istnienie i akceptacja dla wspólnych wartości (norm, celów, oczekiwań, potrzeb) przez wszystkich członków grupy,
  • relacje grupowe nie utrudniają koncentracji na zadaniach – tworzą klimat twórczej współpracy, sprawny podział ról i funkcji w ramach przydzielonych zadań (uzgadnianie indywidualnych sugestii czy pomysłów w ramach realizacji określonego zadania),
  • umiejętności wykorzystywania i uwzględniania indywidualnych cech i predyspozycji w dzieleniu się zadaniami – mające na celu jak najlepsze wykorzystywanie wszystkich posiadanych przez członków grupy umiejętności (rozpoznawanie przez grupę indywidualnych uzdolnień, umiejętności i mocnych stron poszczególnych jej członków),
  • wymiany poglądów i współpracy (grupa nie popada w skrajność – z jednej strony brak tendencji do przekształcania się w grupę towarzyską, z drugiej strony nadmierna sztywność i wzajemne animozje nie zakłócają pracy).

Rola Lidera:  „ nie przeszkadzać” czyli obserwowanie grupy (czy i jak sobie radzi z powierzanymi jej zadaniami),  powstrzymanie  się od nieuzasadnionych ingerencji, stworzenie  członkom grupy przestrzeni do swobodnego działania.

Wskazane poziomy dojrzałości zespołu są oczywiście umowne, wskazują jedynie na pewne schematy relacji pojawiające się w trakcie pracy zespołowej.

W tym aspekcie pośrednio jest związana z procesem grupowym i jego fazami. A o tym pisałam tu.